درباره ما|تماس با ما|نقشه سایت|پیوند|
English
۱۲ محرم ۱۴۴۰ | Sat, September 22, 2018 | شنبه، ۳۱ شهریور ۱۳۹۷ | ۰۱:۰۳
 
نسخه چاپی ارسال به دوستان

زنگنه و بازگشت دوباره دیپلماسی به صنعت نفت
ایران پترو - در جهان امروز ابزارهای دیپلماسی به هر کشوری امکان می دهد از امکانات و مزیت هایش بیشترین بهره را ببرد، مزیت نسبی ایران هم در انرژی آن است. مساله ای که از دید بیژن نامدار زنگنه وزیر پیشنهادی دولت یازدهم پنهان نمانده است.دیپلماسی نفتی در ایران از آن زمان مورد توجه مسوولان قرار گرفت که تحریم های همه جانبه علیه صنعت نفت شدت گرفت و سرمایه گذاران نفتی یکی بعد از دیگری ایران را به مقصد کشورهای همسایه و یا دورتر ترک کردند تا سرمایه هایشان را در آن جا به جریان بیاندازند.

دیپلماسی یعنی از تمام توانایی ها و تجهیزات اعم از بازرگانی، سیاسی، روابط اقتصادی دوجانبه و چندجانبه، سازمان اوپک و سازمان ملل در جهت پیشبرد اهداف سیاسی و اقتصادی خود بهره برد.

مهم ترین هدف دیپلماسی استفاده حداکثری از مزیت نسبی در جهت منافع و مصالح ملی است.این ابزارها به کشورها کمک می کند تا بتوانند حرکت رو به جلویی داشته باشند.

نگاه به کارنامه 8 ساله وزارت نفت مهندس زنگنه حاکی از این است دیپلماسی نفتی از همان زمان از جایگاه ویژه ای در برنامه های او برخوردار بود، جذب سرمایه گذاران خارجی و تشکیل سازمان ها و بهبود روابط ایران در اوپک همگی گویای دیپلماسی فعال صنعت دراین دوران بوده است.

حمایت چین از ایران درآژانس بین المللی انرژی

سیاست های زنگنه در سال های 2004 و 2005 باعث شد زمانی که پرونده ایران در آژانس بین المللی انرژی روی میز کشورها قرارگرفت، کشور چین به واسطه قرارداد فروش 10 میلیون تن LNG از سوی ایران به مخالفت با رای آژانس پرداخت. در واقع ایران توانست از مزیت نسبی خود در انرژی در جهت پیشبرد اهداف سیاسی خود بهره ببرد.


افزایش 1 میلیون بشکه ای ظرفیت تولید در دوران زنگنه


جذب گسترده سرمایه به واسطه انعقاد قراردادهای بیع متقابل باعث شد در دوران مهندس زنگنه تولید نفت که کمتر از 6/3 میلیون بشکه در روز بود به بیش از 250/4 میلیون بشکه در روز افزایش یابد. روند جذب سرمایه به گونه ای بود که در پایان دولت هشتم قراردادهای توسعه میدان آزادگان، فروزان، میدان های مشترک مانند دارخوین نهایی شده بود و اگر صنعت نفت طبق همان برنامه پیش می رفت قطعا ایران می توانست تا پایان برنامه پنجم به اهداف پیش بینی شده یعنی تولید روزانه 5 میلیون بشکه نفت دست یابد.

سید مهدی حسینی معاون امور بین الملل وزارت نفت در دولت های هفتم و هشتم تصریح می کند: "ظرفیت تولید در زمان مهندس زنگنه افزایش یافت، به اعتقادم او می تواند دوباره این کار را انجام دهد."


حضور فعال ایران در سازمان اوپک


تضاد منافع میان اعضای اوپک همیشه به ضرر اعضای سازمان و به نفع کشورهای مصرف کننده تمام شده است، با شدت گرفتن تحریم ها علیه ایران برخی از اعضای اوپک اعلام کردند می توانند کمبود نفت ایران را در بازار جهانی جبران کنند. این در حالی است که اگر رابطه ایران با اعضای اوپک در سطح بالایی بود شاهد چنین رفتار دوگانه ای از سوی اعضای سازمان نبودیم. کارنامه زنگنه دراین بخش هم روشن است و حاکی از دیپلماسی فعال او در این زمینه است. در دوران تصدی وزارت وی روابط ایران و عربستان که در سازمان اوپک کاملا سرد و اختلافات رو به افزایش بود تغییر کرد. زنگنه توانست با شناخت موقعیت و سیاست عاقلانه دو کشور را در یک جبهه قرار دهد.حسینی می گوید:" ایران توانست با همکاری عربستان بازار متلاطم نفت را کنترل کرده و روی قیمت معقولی از نفت به توافق برسد."

تشکیل سازمان کشورهای صادرکننده گاز و سنگ بنای اولیه IEF (سازمانی که کشورهای تولیدکننده و مصرف کننده جلسات سالانه ای برگزار کرده و منافع هردو گروه را در آن لحاظ می کنند) هم در دوران تصدی زنگنه به وقوع پیوست.


شکست آمریکا در اعمال تحریم ها


حسینی با اشاره به تحریم های آمریکا موسوم به داماتو و تحریم صنعت نفت که به امضای بیل کلینتون رییس جمهور وقت آمریکا رسیده بود می گوید: "همه می دانند که در آن سال ها ایران برنده واقعی تحریم ها بود و کشور تحریم کننده آسیب فراوانی دید."

او می گوید:" این اتفاق ممکن نبود مگر با سیاست درستی که توسط مهندس زنگنه اعمال شد. او توانست همان زمان با دعوت از تمام کشورها برای مشارکت در پروژه های نفتی در قالب قرارداد بیع متقابل اروپا و آسیا را مقابل آمریکا قرار دهد."

در واقع ایران توانست به واسطه قراردادهای بیع متقابل سرمایه گذاران کشورهای فرانسه، انگلیس، هلند، نروژ روسیه و اسپانیا، مالزی، چین، کره و ژاپن را همراه خود کند. میخ آخر به تابوت تحریم ها هم با انعقاد قرارداد توسعه میدان آزادگان زده شد و آمریکایی ها اعلام کردند که شکست خوردند.اما امروز صنعت نفت شاهد حضور شرکت های اروپایی آسیایی تاثیرگذار در مجامع بین المللی نیست.

حسینی می گوید:"سیاست های زنگنه در آن سال ها باعث شد حدود 600 شرکت نفتی بزرگ و بانک ها و موسسات آمریکایی خواستار تجدید نظر در اعمال تحریم ها شوند. این یعنی دیپلماسی قوی که از مزیت نسبی ما یعنی نفت وگاز نشات می گیرد."


ارتقاء سطح روابط ایران از کاردار به سفیر


مناقصه بزرگ نفتی بیع متقابل که در سال 1998 رسانه های غربی آن را مناقصه قرن نام نهادند باعث شد انگلیسی ها که در همان زمان در پایین ترین سطح روابط با ایران بودند با پذیرش خواسته های تجاری شرکت های نفتی شان خواستار ارتقاء روابط ایران و انگلیس از سطح کاردار به سفیر باشند.


انرژی، مزیت نسبی ایران در جهان


مزیت نسبی ایران با 157 میلیارد بشکه ذخایر نفت قابل برداشت و بیش از 33 تریلیون مترمکعب گاز قطعا دربخش انرژی است. اگر ما نتوانیم از توان ذخایر نفت وگازمان در پیشبرد اهداف سیاسی و اقتصادی مان بهره ببریم – کاری که متاسفانه تاکنون انجام ندادیم- قطعا بازنده این میدان خواهیم بود.

بهره گیری ز این مساله با توجه به رشد اقتصادی دنیا در دوهه آینده بین 3 تا 5/3، اهمیت می یابد. زیرا تا 20 سال آینده شاهد افزایش مصرف خواهیم بود و این یعنی افزایش تقاضای جهانی انرژی. در آن زمان مصرف انرژی به روزی 85 میلیون بشکه در روز رسیده و حتی امکان دارد به 110 میلیون بشکه در روز برسد. بنابراین، کشورهای تولیدکننده نفت باید پاسخگوی افزایش تقاضای بین المللی باشند.

کشورهای تولیدکننده نفت به دودسته اعضای اوپک که سهم 35 درصدی در تولید جهانی نفت دارد و غیر اوپکی ها مانند نروژ، انگلیس، آمریکا، کانادا، روسیه و چین که سهم غالبی دارند تقسیم می شوند، اما مساله این است که کشورهای غیراوپک امکان افزایش تولید ندارند و سازمان اوپک باید پاسخگوی افزایش تقاضای جهانی نفت باشد.

حسینی می گوید: "درست است که ما امروز تحریم هستیم و مقام پنجم را در اوپک داریم اما، ذخایر گاز طبیعی ایران بیش از 33 ترییلیون مترمکعب یعنی 18 درصد سهم بازار جهانی گاز، و حجم ذخایر قابل برداشت نفت خام کشورمان نیز حدود 157 میلیارد بشکه است بنابراین بازار جهانی حتی اگر هم بخواهد نمی تواند ایران را نادیده بگیرد."

موسسه بین المللی بریتیش پترولیوم در آخرین گزارش رسمی خود در خصوص آخرین وضعیت ذخایر گاز طبیعی جهان آورده است: "حجم ذخایر گاز طبیعی روسیه 6/44 تریلیون مترمکعب در سال 2011 میلادی در پایان سال 2012 میلادی با کاهش قابل توجه به 9/32 تریلیون مترمکعب کاهش یافته است. ایران با ذخیره گاز طبیعی 6/33 تریلیون مترمکعب، برای نخستین بار در چند دهه گذشته با کنار گذاشتن روسیه در صدر کشورهای دارنده ذخایر گاز طبیعی جهان قرار دارد."

از سویی در سازمان اوپک هم، ایران از جمله کشورهایی است که ذخایر نفت آن با اکتشاف هایی که صورت می گیرد رو به افزایش است بنابراین برای این که بتوانیم سهم مان را از بازار جهانی نفت افزایش دهیم باید تولید نفت را به آن چه در برنامه پنجم توسعه ذکر شده یعنی 5 میلیون بشکه در روز برسانیم دست یافتن به این هدف هم با مدیریت قوی و دیپلماسی در انرژی بستگی دارد.

عملکرد هر مدیر بهترین ملاک تصمیم گیری درباره برنامه های ارائه شده اوست، با توجه ذکر بخشی از موفقیت هایی که مهندس زنگنه در دوران وزارت خود به دست آورده است به نظر می رسد برنامه مطرح شده او از استحکام خوبی برخوردار بوده و با توجه به عزم مدیریت و اشراف همه جانبه او به این صنعت، این برنامه قابلیت اجرایی داشته باشد.

حسینی با ابراز امیدواری نسبت به جریان افتادن دوباره دیپلماسی در صنعت نفت با باز گشت مهندس به زنگنه می گوید: "آقای زنگنه در دوران وزارت خود تاکید فراوانی بر دیپلماسی نفت داشت، برای نمونه به موازات توسعه تولید گاز به دنبال تجارت گاز با کشورهای مصرف کننده و تاثیرگذار بین المللی مانند چین و هند بود، از سوی دیگر در این تجارت به کشورهای غربی برای سرمایه گذاری برای تولید گاز و فروش بین المللی آن هم توجه داشت، این یعنی دیپلماسی."

او تصریح می کند:" برنامه امروز مهنس زنگنه برای تصدی پست وزارت نفت ادامه همان برنامه های دوران وزارتش در نفت است، با توجه به کارنامه درخشانی که در این زمینه دارد معتقدم می تواند دیپلماسی نفتی را دوباره در کشورمان عملیاتی کند."

انتخاب مهندس زنگنه از این رو اهمیت دارد که اتفاقات رخ داده طی 8 سال اخیر باعث شده تا ایران از دیپلماسی ضعیفی در عرصه بین المللی برخوردار باشد و نتواند آن گونه که شایسته کشورمان است در عرصه جهانی اثرگذار باشد. این درحالی است که می توانیم با ابزار انرژی موقعیت کشورمان را بهبود دهیم. برنامه های آقای زنگنه نشان می دهد یکی از مهم ترین اهداف او پیشبرد دیپلماسی انرژی در جهت اثرگذاری ایران در جامعه جهانی و نگاه فراشرکتی و فرا وزارتی او به این صنعت است.

حسینی می گوید:"با توجه به سابقه 30 ساله وزارت مهندس زنگنه باید هم از او انتظار تهیه چنین برنامه ای که به مصالح ملی توجه دارد، داشته باشیم."
ما می توانیم از مزیت نسبی مان در جهت خنثی کردن تحریم های همه جانبه علیه کشورمان استفاده کنیم.

نویسنده: صادق خلج

۲۰ مرداد ۱۳۹۲ ۰۰:۰۶
کد خبر: 13541
    


 نظر جدید 

نام فرستنده :  
ایمیل :    
عنوان :
توضیح : *
لطفا کدی را که در شکل زیر می بینید، وارد کنید:
(کوچک یا بزرگ بودن حروف مهم نیست)
  *
 
* = ضروری



 

Powered By RADCOM